Logo Powiat Suwalski

STAROSTWO POWIATOWE W SUWAŁKACH

ul. Świerkowa 60, 16-400 Suwałki
tel. centrala: +48 87 5659200,
fax: +48 87 5664718

bok@powiat.suwalski.pl
sekretariat@powiat.suwalski.pl

SPIS TELEFONÓW
GODZINY PRACY URZĘDU
poniedziałek - piątek 7:30 - 15:30
Kasa Starostwa Powiatowego:
poniedziałek - piątek 8.00 -14.30
Wydział Komunikacji,
Wydział Architektury i Budownictwa

poniedziałek - piątek 8:00 - 14.30
Wersja Angielska Serwisu Wersja Litewska Serwisu

Przez cały okres istnienia Rzeczypospolitej Obojga Narodów Suwalszczyzna należała do Wielkiego Księstwa Litewskiego, a administracyjnie do województwa trockiego.

Po rozbiorach Suwalszczyznę na lat dwanaście zajęły Prusy. Późniejsza stolica województwa stała się wtedy siedzibą Landrata powiatu wigierskiego. Kolejny etap dziejów był dla tych ziem szczęśliwym zbiegiem historycznych okoliczności. Suwalszczyzna weszła bowiem w skład Księstwa Warszawskiego a następnie Królestwa Polskiego i przy Rzeczypospolitej pozostała.
W Księstwie Warszawskim (1807-1815) Suwalszczyzna administracyjnie istniała jako powiat wigierski, ze stolicą w Suwałkach i należała do departamentu łomżyńskiego. Wkrótce przemianowano powiat wigierski na sejneńskim, a w 1808 roku Suwałki z częścią powiatu sejneńskiego weszły w skład powiatu dąbrowskiego z siedzibą w Augustowie.

Przy podziale administracyjnym Kongresówki obszary północne, aż po Niemen otrzymały województwo ze stolicą w Suwałkach. Województwa w 1837 roku przemianowano na gubernie. Reforma administracyjna w 1844 roku spowodowała, iż liczbę guberni zmniejszono z ośmiu do pięciu (augustowskiej z siedzibą w Suwałkach - nie zlikwidowano).

XIX wiek to czas powstań narodowych. W powstaniu listopadowym (1830-1831) i styczniowym (1863-1864) północna Suwalszczyzna nie odegrała - ze względu na małe zalesienie, konieczne do ukrycia powstańców- tak znaczącej roli jak południowa część regionu, pokryta Puszczą Augustowską i Lasami doliny Biebrzy. Niemniej jednak w Suwałkach drukowano czasopismo powstańcze "Goniec Województwa Augustowskiego" od grudnia 1830 do lutego 1831 roku, a wielu obywateli miasta brało udział w obu tych zrywach narodowych.
W 1866 r. nastąpił kolejny podział administracyjny. Wyodrębniła się wówczas gubernia łomżyńska, zaś pomniejszona augustowska stała się gubernią suwalską. Powstał również powiat suwalski.
Dwa pierwsze dziesięciolecia istnienia Królestwa Polskiego to czas ożywienia gospodarczego Suwalszczyzny. Nieźle prosperował handel przygraniczny (w znacznym procencie był to przemyt) z Prusami, rozwijało się włókiennictwo, na szeroką skalę hodowano len.

W drugiej połowie XIX w. w Królestwie Kongresowym nastąpiła aktywizacja przemysłowo - gospodarcza. Ominęła ona jednak ziemię suwalską. Jedyną nowością cywilizacyjną było uruchomienie odnogi kolei warszawsko - petersburskiej w 1899 r. Biegła ona z Grodna przez Dąbrowę Białostocką, Augustów, Suwałki, Trakiszki, Olitę do Kowna.

W porównaniu z innymi rejonami Królestwa Polskiego, zwłaszcza z jego centralną i południowo-wschodnią częścią, Żydzi na Suwalszczyźnie byli stosunkowo nieliczni, tworząc skupiska w miastach i miasteczkach, takich jak Suwałki, Augustów, Sejny, Raczki, Bakałarzewo, Filipów, Przerośl, Wiżajny, Jeleniewo, Puńsk, Krasnopol i Berżniki. Najliczniejsza grupa zamieszkiwała Suwałki, gdzie przed II wojną światową było ok. 6 tys. Żydów, co stanowiło 1/3 ludności miasta. W Augustowie mieszkało ok. 4 tys. Żydów. 

Niemal wszyscy Żydzi z Suwalszczyzny zostali wywiezieni przez hitlerowców. Z Suwałk jeszcze w 1939 r. Niemcy deportowali ich do Białej Podlaskiej i Łukowa. W Augustowie natomiast w 1941 r. zostało utworzone getto, skąd w 1942 r. Żydzi zostali wywiezieni początkowo do obozu w Boguszach pod Grajewem, a następnie do obozów zagłady w Treblince i w Oświęcimiu. Największym miejscem eksterminacji ludności żydowskiej na Suwalszczyźnie jest miejscowość Szczebra na północ od Augustowa, gdzie w kilku masowych egzekucjach w latach 1941-1944 hitlerowcy zamordowali kilka tysięcy osób, głównie z Augustowa. Na miejscu kaźni znajdują się zbiorowe mogiły ofiar i płyta pamiątkowa.

Bibliografia: "Legendy, podania i baśnie Suwalszczyzny" Janusz Kopciał, Wydawnictwo Hańcza, Suwałki 1997 ilustrował Wiesław Osewski

Pozostałe informacje

  • Jaćwingowie

    Jaćwingowie

    W pierwszej połowie pierwszego tysiąclecia p.n.e. na przyszłe ziemie suwalskie i Mazury przybył lud z dorzeczy Dniepru, utożsamiany etnicznie z Bałtami. Dali oni początek Jaćwingom, Prusom, Łotyszom, Litwinom. Znane są niektóre nazwy plemion Jaćwieskich, na obszarze Suwalszczyzny żyli Kresmeni, Ańczanie, Wigranie. Jaćwingowie zamieszkiwali teren obecnej Suwalszczyzny od okolic jeziora Wiżajny na północy po dolinę Biebrzy na południu. Granicą zachodnią był wschodni pas Krainy Wielkich Jezior Mazurskich a wschodnią Nieme
  • Kolonizacja ziem

    Po zagładzie Jaćwingów w XIII w. obszar Suwalszczyzny na blisko dwa wieki porósł bezludną puszczą. Roszczenia do niej zgłaszali zarówno Krzyżacy, jak i Litwa oraz Mazowsze. Podstawy do rozwoju osadnictwa stworzył dopiero traktat melneński zawarty w 1422 r., w którym dokonano ostatecznego podziału pojaćwieskich puszcz i wytyczono granice. W wyniku ustaleń traktatu teren obecnej Suwalszczyzny znalazł się w granicach Wielkiego Księstwa Litewskiego.
  • I Wojna Światowa

    Podczas I wojny światowej, w latach 1915-1915 przez ziemie suwalskie przetoczyły się ciężkie walki rosyjsko - niemieckie, w efekcie klasztor kamedułów w Wigrach i cały kompleks klasztorny legł w gruzach.
  • Między wojnami

    W okresie międzywojennym Suwalszczyzna była regionem zacofanym pod względem społeczno - gospodarczym. Był to fragment tzw. Polski "B", którego główne bogactwo stanowiło drzewo Puszczy Augustowskiej. Znaczne korzyści płynęły również z odłowu ryb jeziornych, a także z eksportu raków i dziczyzny.
  • II Wojna Światowa

    Z chwilą wybuchu II wojny światowej wojsko polskie wycofało się z Suwalszczyzny bez walki i przeszło na linię obroną Narwi. Armia Czerwona wkroczyła do Suwałk 21 września 1939 roku i w ciągu czterech dni zajęła całą Suwalszczyznę.
  • Legendy

    Legenda o Żaltisie, Legenda o Wingrynie, O siei i braciszku Barnabie - klasztornym kucharczyku, Jak powstała Przerośl?. Klechda o czarnym wilku